وَ الْعِلْمُ عِندَ الله
حكمت عالیه آفریدگار حكیم در هر چیزی وجود دارد، حتی در شیئی واحد و بسیار كوچك، حكمتهای بسیار بزرگی قرار داده است و این حقیقت به صراحت نشان میدهد كه كره زمین (با گردش خود) بیهدف دایرهیی عظیم رسم نمیكند. بلكه حول چیز با اهمیتی میگردد و دایرهی محیط "میدان اكبر" را ترسیم میكند و نشان میدهد؛ پیرامون نمایشگاه بزرگی میگردد و محصولات معنوی خود را بدانجا تحویل میدهد تا در آتیه در آن محل در مقابل دیدگان مردم به نمایش در آید. معلوم میشود در دایره محیطی تقریباً بیست و پنج هزار ساله، بنا به روایت، شام شریف در حكم هستهیی شده، و میدان بزرگ حشری كه آن دایره را پر كند در آن بسط خواهد یافت. تمام محصولات معنوی كره زمین به دفاتر و الواح آن عرصه كه فعلاً زیر پرده غیب است فرستاده میشود و در آینده وقتی میدان محشر پدیدار شد ساكنانش را نیز در آن میدان پیاده خواهد كرد و محصولات معنوی مذكور نیز از غیب به شهادت در خواهند آمد. آری، كره زمین به عنوان مزرعه، چشمه، و معیار برای پر كردن میدان مذكور به قدر كافی محصول و دستاورد ارائه كرده است و آفریدگانی كه قادرند آن را در برگیرند، از آن جریان یافته و مصنوعاتی كه قرار است پُرش كنند از آن صادر گشتهاند. پس كره زمین همانند دانهیی، و صحرای محشر با همهی آنچه در خود دارد چون درختی و سنبلهیی و مخزنیست. آری، همچنان كه یك نقطه نورانی به واسطه حركت سریع، خط یا دایره میشود، كره زمین نیز با حركت سریع و حكیمانهاش مدار تمثّل یكی از دوایر وجود و با محصولات آن دایره عامل شكل گیری محشر كبرا میباشد.
قُلْ إنَّما الْعِلْمُ عِندَ الله
مکتوبات - 56
آیا امکان دارد در یک نظام و سلطنت، به ویژه در سلطنت شکوهمندی مثل این جا به فرمانبردارانی که وظایفشان را به وجه أحسن انجام داده اند مکافات داده نشود، و به نافرمانان هم مجازاتی در کار نباشد؟ می توان گفت که چنین چیزی در اینجا وجود ندارد. پس بدون شک، در جای دیگر محكمه بزرگی موجود است.
گفتارها - 65
به روند کارها و اجراءاتی که در این جا صورت می گیرد نگاه کن! ببین که رزق و روزی هر موجودی از فقیرترین وضعیف ترین آن گرفته تا هرکس دیگر به کامل ترین شکل داده می شود. و از بیماران بی یار و یاور به خوبی مراقبت به عمل می آید. و در هرجا غذاهای بسیار ارزشمند و شاهانه، و نشان های مُرصّع و لباس های مزیّن وجود دارد و میهمانیهای شکوهمندی برپا است. ببین! بجز بی خردانی چون تو، هرکس وظیفه اش را به دقّت انجام می دهد، و هیچ کس ذرّه ای از حدّش تجاوز نمی کند. بزرگترین شخص، با بزرگترین اطاعت و تحت تأثیر ترس و هیبت متواضعانه ای خدمت می کند.
پس باید گفت که صاحب این سلطنت، کرمی بسیار بزرگ و مرحمتی بسیار وسیع دارد. و نیز عزّتش بسیار بزرگ و حیثیت و ناموسش بسیار جلالی است. لذا کَرم می خواهد انعام کند. و مرحمت نمی تواند بدون احسان باشد. عزّت هم غیرت را می طلبد. و حیثیت و ناموس نیز می خواهد بی ادبان تأدیب شوند.
حال آنکه در این مملکت، یک در هزارم کاری که لایق آن مرحمت و ناموس است انجام نمی یابد. ظالم در عزّت و مظلوم هم در ذلّتش باقی می ماند و سرانجام از اینجا کوچ می کند و می رود.
پس بدون شک، پاداش و کیفر به محكمه بزرگی موکول می گردد.
گفتارها - 66
نیز رمزاً می فرماید:
شما زنده و سرسبز شدن درختان مرده را می بینید، پس چگونه زنده شدن استخوانی را که شبیه به چوب خشکیده است بعید می دانید و آن را به درخت قیاس نمی كنید؟ آیا كسی كه آسمان ها و زمین را آفریده از زنده ساختن و میراندن انسانی كه ثمره آسمان ها و زمین است در می ماند؟ مگر امکان دارد کسی که درخت را اداره و مراقبت می کند اهمیتی به میوه آن ندهد و آن را به دیگران رها كند؟ آیا گمان می كنید "درخت خلقت" عبث و بیهوده رها می گردد و ثمره و نتیجه آن نادیده گرفته می شود؟ بدین ملحوظ آن که در روز حشر شما را زنده می كند چنان ذاتی است كه آسمان ها و زمین تحت كنترل اویند و همه كاینات با فرمان ـ﴿كُنْ فَيَكُونُـ﴾ او همچون لشكر گوش به فرمان با كمال انقیاد ـ(اطاعتـ) در پیشگاه او سر فرود می آورند .. او ذاتی است كه آفریدن بهار به اندازه آفریدن یك گل، و ایجاد تمامی حیوانات به اندازه ایجاد یك مگس آسان است، پس قدرت چنین ذاتی با طرح پرسش ـ﴿مَنْ يُحْيِى الْعِظَامَـ﴾ زیر سوال برده نمی شود!
در ادامه با تعبیر ـ﴿فَسُبْحَانَ الَّذ۪ى بِيَدِه۪ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍـ﴾ بیان می دارد كه او قادر ذوالجلالی است كه عنان هر چیز را در دست دارد، و كلید همه چیز نزد وی است، شب و روز، زمستان و تابستان را همچون صفحات یك كتاب می گرداند، و دنیا و آخرت را مانند دو منزل، این یكی را می بندد و آن را می گشاید. وقتی چنین باشد نتیجه تمام دلایل اینست: ـ﴿وَ اِلَيْهِ تُرْجَعُونَـ﴾ یعنی: شما را از قبر زنده می كند، و به میدان حشر می آورد، و در حضور كبریایی خود به حساب شما رسیدگی می كند.
گفتارها - 89
آیا شما تا کنون به آسمانی که بالای سرتان است ننگریسته اید که ما چگونه آن را بنا کرده ایم و چه هیبت و نظمی بر آن بخشیده ایم.. آیا نمی بینید که ما چگونه آن را با ستارگان و خورشید و ماه آراسته ایم و هیچ گونه خلل و شکافی در آن نگذاشته ایم..؟ آیا نمی بینید که ما چگونه زمین را گسترانیده ایم و با حکمت کامل آن را زیر پای شما فرش نموده ایم، و کوه های محکمی را فرو افکنده ایم تا زمین را از آبخیزی و بالا آمدن دریا محافظت کنیم..؟ آیا نمی بینید که ما از هر نوع گیاه و سبزیجات زیبا و مسرّت بخش به شکل جفت در آن رویانده ایم و سراسر زمین را با آن ها آراسته ایم ؟ آیا نمی بینید که ما چگونه از آسمان آب پر برکتی را می فرستیم و بدان باغ ها و کشتزارها و حبوبات و میوه های لذیذی همچون خرما و امثال آن را بر آورده ایم و روزی بندگان قرار داده ایم؟ آیا آن ها نمی بینند که من به وسیله آن آب سرزمین مرده را زنده می گردانم و هزاران حشر و رستاخیز دنیوی را بر پا می دارم. پس آن گونه که من با قدرتم این گونه گیاهان را از چنین زمینی بر می آورم، زنده شدن و سر بر آودرن شما از گورها نیز همین گونه است؛ چون زمین در قیامت می میرد و شما زنده می شوید و سر بر می آورید.
گفتارها - 98
